Kỷ niệm ngày mất Aram Illyich Khachaturian (06-6-1903 - 01-5-1978)

Aram Illyich Khachaturian sinh ngày 06-6-1903 tại Tiflis (nay là Tbilisi, thủ đô Gruzia) trong một gia đình thợ đóng sách người Armenia. Khachaturian yêu thích âm nhạc từ nhỏ, biết chơi các nhạc cụ dân gian từ rất sớm.

Mẫu tem kỷ niệm 80 năm sinh Khachaturian do Liên Xô phát hành ngày 25-5-1983

Năm 1921, Khachaturian đến Moscow và năm sau thi vào lớp cello Học viện Âm nhạc mang tên Anh em Gnessin. Sự nghiệp của Khachaturian với tư cách là nhà soạn nhạc được xác định vào năm 1925, khi trong Học viện Gnessin xuất hiện lớp soạn nhạc và ông đã nhận được các kiến thức đầu tiên về soạn nhạc tại đây. Các tác phẩm của Beethoven và Rachmaninov làm rung động tâm hồn ông và cho ông nguồn cảm hứng để viết nên tác phẩm đầu tay "Vũ điệu cho violin và piano". Năm 1929, Khachaturian thi vào Nhạc viện Moscow, theo học lớp soạn nhạc dưới sự hướng dẫn của nhà sư phạm âm nhạc Nikolai Iakovlevich Miaskovsky. Cùng năm này, Khachaturian tham gia dàn nhạc giao hưởng Nhạc viện Moscow. Trong thời gian này, Khachaturian chuyển hướng từ các tác phẩm nhỏ tới các hình thức lớn hơn. Năm 1932, ông hoàn thành tổ khúc dành cho piano, mà phần đầu tiên "Tokkata" sau này trở nên rất nổi tiếng, được nhiều nghệ sĩ piano tài năng thể hiện. Năm 1933, ông cho ra đời tổ khúc dành cho dàn nhạc giao hưởng, cũng được giới âm nhạc đánh giá cao. Năm 1934, ông tốt nghiệp Nhạc viện và bắt đầu học nghiên cứu sinh. Tên ông được khắc bằng chữ vàng trên một tấm bảng treo bên lối vào phòng hòa nhạc nhỏ của Nhạc viện. Năm 1935, tại phòng hòa nhạc của Nhạc viện Moscow, bản Giao hưởng số 1 của Khachaturian được dàn nhạc biểu diễn dưới sự chỉ huy của E. Senkar. Bản giao hưởng này được coi như tác phẩm tốt nghiệp của Khachaturian. Năm 1937 "concerto dành cho piano và dàn nhạc" của Khachaturian lần đầu tiên được trình diễn. Cùng với các tác phẩm trước đó, bản concerto đã mang lại cho ông vinh quang trên toàn thế giới. Khachaturian đạt đến đỉnh cao trong sự nghiệp sáng tác của mình trong các thập kỷ tiếp theo. Cuộc chiến tranh Vệ quốc vĩ đại của nhân dân Liên Xô bắt đầu năm 1941, khi Khachaturian đã nổi tiếng và được xếp vào hàng các nhà soạn nhạc lớn của đất nước. Trong thời kỳ chiến tranh, bất chấp mọi khó khăn gian khổ, ông vẫn say mê tìm tòi sáng tạo, nhiều tác phẩm của ông vẫn nối tiếp nhau ra đời và được trình diễn. Thời kỳ này, ông làm việc cho Đài phát thanh Liên Xô, viết các ca khúc có nội dung ái quốc và các hành khúc.

Khachaturian còn sáng tác nhạc cho ballet. Năm 1943, vở ballet "Gayane" được trao giải thưởng Stalin hạng nhất - một trong những giải thưởng lớn nhất của nhà nước Liên Xô trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật. Chỉ một thời gian ngắn sau đó vở ballet "Gayane" đã nổi tiếng trên toàn thế giới. Năm 1943, Khachaturian hoàn thành bản Giao hưởng số 2 thể hiện những khía cạnh mới, rất độc đáo của tài năng và sáng tạo. Năm 1944, ông sáng tác bản Quốc ca Armenia. Một năm sau, không lâu sau khi chiến tranh kết thúc, ông hoàn thành Giao hưởng số 3 "Chiến thắng" tràn đầy cảm hứng yêu nước. Mùa hè năm 1946, nhà soạn nhạc vĩ đại hoàn thành bản concerto cho cello, được nghệ sĩ S. Knushevitsky trình bày tại Moscow và thành công vang dội. Cùng thời gian đó, ông viết một loạt các ca khúc nghệ thuật phổ thơ các nhà thơ nổi tiếng của Armenia. Năm 1956 đánh dấu sự thành công của một trong những tác phẩm vĩ đại nhất trong sự nghiệp của Khachaturina - vở ballet "Spartacus". Xét về chiều sâu ý tưởng, về độ chói sáng của hình tượng nghệ thuật, về tính hoành tráng của tác phẩm kịch nghệ và những cách tân và sự dũng cảm trong cách giải quyết các vấn đề học thuật trong nghệ thuật nhạc kịch đương đại, vở "Spartacus" đáng được xếp vào hàng những vở ballet lớn nhất thế kỷ 20. Ballet "Spartacus" trở thành tác phẩm lớn nhất của Khachaturian thời hậu chiến. Vở diễn này liên tục có mặt trên sân khấu ballet nhiều nhà hát danh giá nhất thế giới.

Khachaturina cũng sáng tác nhiều cho nhà hát và điện ảnh. Ông dành mối quan tâm lớn cho việc sáng tác nhạc nền cho các tác phẩm kịch nói, mà nổi bật nhất là nhạc nền cho các vở "Bà góa thành Valencia" của Lope de Vega (1940) và "Dạ hội hóa trang" của Lermontov (1941). Các tổ khúc viết trên cơ sở nhạc nền của các vở kịch này về sau trở thành các tác phẩm âm nhạc độc lập và thường xuyên được trình diễn trong các chương trình hoà nhạc lớn. Giai điệu của nhiều ca khúc do ông sáng tác trở nên rất được ưa chuộng và trở thành những bài hát yêu thích của nhiều thế hệ. Các tác phẩm điện ảnh Xô viết do ông sáng tác nhạc nền cũng trở nên rất nổi tiếng như các phim: "Pepo", "Vladimir Illyich Lenin", "Đô đốc Ushakov", "Trận Stalingrad"... Từ năm 1950, Khachaturian còn làm việc với dàn nhạc với tư cách nhạc trưởng và đi biểu diễn tại nhiều nước trên thế giới. Đồng thời, ông trở thành giáo sư Nhạc viện Moscow và Đại học Sư phạm âm nhạc mang tên anh em Gnessin. Ông phát triển lên đến đỉnh cao các nguyên tắc sư phạm của thầy mình là Miaskovsky, cùng với kinh nghiệm sáng tạo của cá nhân, ông trở thành người sáng lập một trường phái soạn nhạc - trường phái Khachaturian.

Mẫu tem kỷ niệm 100 năm sinh Khachaturian do Armenia phát hành ngày 25-6-2003

Trong đời hoạt động nghệ thuật của mình, Khachaturian nhận được nhiều giải thưởng, danh hiệu lớn của quốc gia và quốc tế. Năm 1956, ông được nhận giải thưởng Lênin cho toàn bộ sự nghiệp của mình và năm 1965, ông được trao danh hiệu Giáo sư, Tiến sĩ nghệ thuật. Ông được bầu làm Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học nước Cộng hòa Armenia (1963), Viện sĩ danh dự Viện Hàn lâm Âm nhạc Italia Santa Cecilia (1960), Giáo sư danh dự Nhạc viện quốc gia Mexico (1960), Viện sĩ thông tấn Viện Hàn lâm Nghệ thuật Cộng hòa Dân chủ Đức (1960). Ông mất ngày 01-5-1978 tại Moscow.

Các bài trước

Từ khóa
Kỷ niệm ngày giải phóng Campuchia khỏi chế độ diệt chủng Pol Pot (07-01-1979)
Ngày 06-01-1946 đã diễn ra Tổng tuyển cử trong cả nước bầu đại biểu Quốc hội khoá I nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa
Kỷ niệm Ngày sinh Jeanne d'Arc (06-01-1412 – 30-05-1431)
Kỷ niệm ngày sinh Văn Cao (15-11-1923 – 10-7-1995)
Kỷ niệm 118 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19-5-1890 - 02-9-1969)
Kỷ niệm ngày phát hành con tem bưu chính đầu tiên của thế giới (01-5-1840)
Con tem Việt Nam lớn nhất
Con tem Việt Nam nhỏ nhất
Con tem Baden 1851và những người anh em
Con tem đầu tiên của Mauritius