José Julián Martí còn gọi là José Martí (28-01-1853 – 19-05-1895) là nhà thơ, nhà văn, nhà cách mạng, anh hùng dân tộc Cuba. Nǎm 15 tuổi, ông đã tham gia chống thực dân Tây Ban Nha xâm lược Cuba. Năm 16 tuổi, ông sáng lập tờ báo “Tổ quốc tự do”. Cuộc cách mạng dân tộc năm 1868 bùng nổ, ông bị xử 6 tháng lao dịch khổ sai. Năm 1871, ông bị trục xuất sang Tây Ban Nha. Ông tiếp tục học, đậu bằng cử nhân văn chương ở Đại học Zaragoza. Ông viết báo và công bố những bài chính luận (1874). Sau đó ông ở Pháp, Mexico, Guatemala, viết văn và dạy học.

Ông trở về Cuba năm 1878, tham gia hoạt động chính trị. Năm 1879, ông lại bị đày sang Tây Ban Nha. Từ Tây Ban Nha ông đi New York tiếp tục liên lạc hoạt động cho cách mạng Cuba. Năm 1892, ông thành lập Đảng Cách mạng Cuba, lấy New York làm trung tâm liên lạc, chỉ đạo. Ông và những người cách mạng vạch kế hoạch đổ bộ vào Cuba, đấu tranh giành độc lập cho Cuba. Năm 1895, ông trở về tổ quốc chỉ huy nghĩa quân chiến đấu rồi hy sinh tại Oriente.

Những bài báo và thơ vǎn của José Martí đều tập trung vào chủ đề cuộc đấu tranh giải phóng, cảnh giác với nguy cơ đế quốc Mỹ. Tác phẩm nổi tiếng nhất của ông là tập “Thơ tự do”.